Truskawka to jedna z najbardziej lubianych roślin owocowych w polskich ogrodach. Jej uprawa nie wymaga wieloletniego doświadczenia, a satysfakcja ze zbiorów własnych owoców jest ogromna.
Truskawka (Fragaria × ananassa) to mieszaniec wyselekcjonowany w XVIII wieku w Europie z poziomki chilijskiej i wirginijskiej. W Polsce stała się popularna po II wojnie światowej, a prawdziwy boom na jej uprawę nastąpił w latach 50. i 60. Dziś rośliny rosną praktycznie w każdym przydomowym ogrodzie.
Wygląd rośliny:
Wartość odżywcza: Truskawki to prawdziwa bomba witaminowa. W 100 g świeżych owoców znajdziesz około 60 mg witaminy C – to dwukrotnie więcej niż w pomarańczach. Do tego polifenole o działaniu przeciwzapalnym, błonnik i niski indeks glikemiczny. Osoby z alergiami (dotyczy 1–2% konsumentów) powinny jednak zachować ostrożność.
Polska od lat 90. należy do czołowych producentów truskawek w Europie – rocznie zbieramy około 170 000 ton. Szczyt sezonu przypada na czerwiec i początek lipca.
Truskawka vs poziomka: | Cecha | Truskawka | Poziomka leśna | |——-|———–|—————-| | Rozmiar owoców | Duże | Bardzo małe | | Intensywność aromatu | Umiarkowana | Bardzo intensywna | | Czas owocowania | Krótszy, skoncentrowany | Rozłożony w sezonie | | Przydatność na przetwory | Doskonała | Średnia |
Przejrzyj nasze poradniki ogrodnicze:
Rośliny domowe | Opryski i zabiegi ogrodnicze | Porady ogrodnicze | Rośliny owocowe | Rośliny ozdobne | Trawnik| Zioła i warzywa
Wybór odpowiedniej odmiany to podstawa udanej uprawy. Poniżej znajdziesz podział według terminu owocowania i zastosowania – dzięki temu łatwiej dopasujesz rośliny do swoich potrzeb.
Podział odmian według terminu owocowania:
Grupa | Termin zbioru | Przykładowe odmiany |
|---|---|---|
Wczesne | Druga połowa maja | ‘Honeoye’, ‘Clery’ |
Średnio wczesne | Czerwiec | ‘Elsanta’, ‘Senga Sengana’ |
Późne | Koniec czerwca–lipiec | ‘Florence’, ‘Malwina’ |
Powtarzające owocowanie | Czerwiec–październik | ‘Ostara’, ‘Albion’ |
Popularne odmiany deserowe w Polsce:
Odmiany na balkon i do pojemników: Jeśli uprawiasz truskawki na balkonie, postaw na odmiany owocujące przez cały sezon lub te o zwisającym pokroju:
Jak dobrać odmianę?
Odpowiednie stanowisko to połowa sukcesu. W tej sekcji dowiesz się, gdzie posadzić truskawki, żeby cieszyły cię obfitymi zbiorami owoców.
Światło słoneczne: Truskawki potrzebują pełnego słońca – minimum 6–8 godzin dziennie. W słonecznym miejscu owoce będą słodsze i intensywniej zabarwione. W półcieniu dojrzewają nawet 7–10 dni później, są bledsze i mniej smaczne owoce.
Wymagania glebowe:
Jak poprawić glebę? | Problem | Rozwiązanie | |———|————-| | Gleba ciężka, gliniana | Dodaj piasek, kompost, drobną korę | | Gleba zbyt piaszczysta | Wzbogać kompostem, dodaj obornik granulowany | | pH poniżej 5 | Wapnuj 3–4 tygodnie przed sadzeniem |
Przygotowanie stanowiska (2–3 tygodnie przed posadzeniem truskawek):
Kiedy sadzić truskawki? To jedno z najczęstszych pytań początkujących ogrodników. Oto konkretne terminy dla polskiego klimatu.
Najlepszy termin – wczesna jesień: Od początku września do początku października gleba jest jeszcze ciepła, a wilgotność optymalna. Truskawki sadzi się wtedy, bo rośliny mają czas na dobre ukorzenienie przed zimą i ruszają silnie wiosną. To zdecydowanie najlepszy moment.
Termin wiosenny: Kwiecień–połowa maja, gdy miną silne przymrozki i gleba rozmarznie (temperatura powietrza powyżej 8–10°C). Pamiętaj jednak, że przy wiosennym sadzeniu pierwszy plon bywa słabszy.
Sadzenie w doniczkach: Sadzonki w pojemnikach możesz sadzić od kwietnia do końca sierpnia. Warunek? Regularne podlewanie i osłona przed skwarem w okresie letnim.
Rozstaw sadzonek:
Czas sadzić truskawki! Oto prosta instrukcja, dzięki której unikniesz podstawowych błędów.
Krok 1 – Przygotowanie sadzonek:
Krok 2 – Wykonanie dołków:
Krok 3 – Zasada sadzenia (najważniejsza!): „Serduszko” (korona rośliny) musi znajdować się tuż nad powierzchnią ziemi:
Krok 4 – Po posadzeniu:
Nie masz ogrodu? Żaden problem! Truskawki świetnie rosną na balkonach, tarasach i małych podwórkach. Będziemy cieszyć się owocami nawet z kilku doniczek.
Dobór pojemników:
Podłoże:
Stanowisko na balkonie:
Polecane odmiany do donic: Sprawdzą się odmiany wiszące i powtarzające owocowanie:
Codzienne i sezonowe zabiegi pielęgnacyjne to klucz do obfitych plonów. Oto co musisz wiedzieć.
Podlewanie:
Nawożenie truskawek: | Termin | Rodzaj nawozu | |——–|—————| | Przygotowanie gleby | Kompost, przefermentowany obornik | | Wiosną (marzec–kwiecień) | Nawóz wieloskładnikowy | | Po zbiorach (lipiec–sierpień) | Lekkie dokarmianie |
Ekologiczne opcje: kompost, biohumus, gnojówka z pokrzywy. Składniki pokarmowe z naturalnych źródeł są doskonale przyswajane.
Ściółkowanie truskawek:
Odchwaszczanie i napowietrzanie:
Truskawki to rośliny wieloletnie, ale najlepiej plonują przez 2–3 sezony. Potem warto je odmłodzić lub wymienić.
Cykl życia plantacji:
Rozłogi – co z nimi robić? Rozłogi służą do naturalnego rozmnażania. W uprawie na owoc:
Cięcie liści po owocowaniu: W starszych nasadzeniach (lipiec) możesz ścinać liście na wysokości około 5 cm nad ziemią. Nowe liście wyrosną szybko.
Zmianowanie – gdzie sadzić poziomki i truskawki? Nie sadzić po:
Przerwa 3–4 lata w uprawie na tym samym miejscu. W międzyczasie wysiewaj rośliny fitosanitarne (np. gorczycę białą).
Zdrowe sadzonki i właściwa pielęgnacja to podstawa, ale warto znać typowe problemy. Szara pleśń i przędziorek chmielowiec to najczęstsi goście.
Szara pleśń (Botrytis cinerea):
Plamistości liści (biała i czerwona):
Szkodniki: | Szkodnik | Objawy | Zwalczanie | |———-|——–|————| | Ślimaki | Uszkodzone owoce | Pułapki, zbieranie ręczne | | Przędziorki | Srebrzenie i żółknięcie liści | Wytrząsanie, opryski wodą | | Opuchlaki | Uszkodzone korzenie | Pożyteczne nicienie |
Pamiętaj: Zdrowe sadzonki z pewnego źródła (najlepiej ze sklepach ogrodniczych lub sprawdzonych szkółek), odpowiednie zmianowanie i właściwa pielęgnacja chronią przed większością chorób grzybowych.
Własna uprawa to nie tylko radość z pracy w ogrodzie, ale przede wszystkim smaczne owoce na stole. Oto inspiracje kulinarne.
Na świeżo:
Przetwory:
Mniej oczywiste zastosowania:
Przechowywanie:
Czy można uprawiać truskawki w domu na parapecie? Jest to możliwe, ale tylko warunkowo. Parapet musi być bardzo jasny (południowy), a od lutego do kwietnia może być konieczne doświetlanie lampami LED. Plon będzie mniejszy niż w ogrodzie lub na balkonie. Wybieraj odmiany powtarzające owocowanie i doniczkowe – lepiej się sprawdzą w pełnym słońcu za szybą.
Jak długo jedna sadzonka truskawki może owocować w tym samym miejscu? Pojedynczy krzaczek może rosnąć nawet 5–6 lat, ale z praktycznego punktu widzenia najlepsze plonowanie trwa 2–3 sezony. Po tym czasie warto wymienić rośliny na nowe (pobrane z rozłogów) i przenieść je na inne stanowisko. Jaka ziemia jest potrzebna? Świeża, niewyczerpana przez poprzednie uprawy.
Czy truskawki trzeba okrywać na zimę? Większość odmian uprawianych w Polsce dobrze zimuje w gruncie bez okrycia. Jednak młode nasadzenia (jesienne) oraz uprawy w chłodniejszych rejonach kraju (wschód, północny wschód) warto zabezpieczyć agrowłókniną lub warstwą słomy. W doniczkach koniecznie chroń korzenie przed przemarznięciem – ociepl pojemniki lub przenieś do nieogrzewanego pomieszczenia.
Dlaczego moje truskawki mają dużo liści, a mało owoców? Typowe przyczyny to:
Ogranicz nawożenie azotem, przerzedź rośliny i przy nowych nasadzeniach wybierz bardziej słoneczne miejsce. Pamiętaj też o usuwaniu rozłogów w sezonie – roślina nie będzie marnować energii na ich produkcję.
Czy można uprawiać truskawki obok poziomek, malin lub jeżyn? Te rośliny mogą mieć podobne choroby glebowe i szkodniki, dlatego na małych działkach lepiej je rozdzielać. Nie zakładaj nowych grządek truskawek tuż po malinach czy poziomkach. Przy dobrej profilaktyce (zmianowanie, zdrowe sadzonki, ściółkowanie) wspólna uprawa jest możliwa, ale wymaga większej uwagi. Wiosną sprawdzaj regularnie stan roślin.
Truskawki to jedne z najwdzięczniejszych roślin owocowych, jakie możesz mieć w ogrodzie lub na balkonie. Nie wymagają eksperckiej wiedzy, a nagradzają soczystymi owocami prosto z krzaczka. Zacznij od kilku sadzonek i przekonaj się sam, jak smakuje lato we własnym wydaniu!
