Cześć! Tu Zielona Para – Klaudia i Wiktor. Dziś bierzemy Was za rękę i prowadzimy przez nasz świat drzewek ozdobnych – od wyboru, przez klimat i emocje, po te małe detale, które sprawiają, że ogród żyje w cyklach pór roku. Z naszej perspektywy, bez zadęcia – po prostu nasze doświadczenia, zapachy, kolory i ulubione gatunki, które kochamy oglądać z kubkiem kawy o poranku. ✨
W małych przestrzeniach liczy się rytm sezonów i lekkość korony. Naszym numerem jeden jest Dereń kousa (Cornus kousa) – delikatny, harmonijny, zachwycający białymi (czasem różowymi) podsadkami w czerwcu. Dereń kousa (Cornus kousa) ma kompaktowy pokrój, który świetnie wygląda przy tarasie i w donicy XXL. Obok niego lubimy sadzić Dereń kwiecisty (Cornus florida) – wiosenną gwiazdę rabaty, oraz wiśnia ozdobna, bo ozdobne drzewa wiśni to eksplozja kwiatów, która „wyłącza” cały ogród ze zwykłych spraw.
Jeśli wolicie ton delikatnie różowy, sprawdzi się Magnolia SUSAN (tak, ta „SUSAN” o smukłych, purpurowych kwiatach) i subtelna Magnolia GALAXY o większych kielichach. Obie to liściaste rośliny ozdobne, które dają efekt „wow” nawet w miejskim patio. W strukturze tła świetnie gra Buk pospolity (Fagus sylvatica) w wersji columnaris albo szczepionej na pniu – to niewielkie ozdobne drzewo, które nie przytłacza przestrzeni, a jesienią mieni się miodem i miedzią.
Dla kontrastu zimowego dorzućcie Dereń biały SIBIRICA – nie drzewo, a krzew, ale te jego koralowe pędy to czysta radość, gdy wszystko dookoła śpi. W małym ogrodzie lubimy miksować ozdobne odmiany brzozy (np. o białej korze) z dogwoodami: Dereń kousa (Cornus kousa), Dereń kousa (Cornus kousa) i jeszcze raz Dereń kousa (Cornus kousa), bo w sezonie daje kwiat, potem czerwone owoce i jesienną purpurę. A jeśli „jadalne plus ozdobne” – sięgamy po Dereń jadalny oraz dereń kousa jako duet smaku i formy.
Nasz mały tip: przy wejściu do ogrodu sadzimy ozdobne drzewa liściaste o wąskim pokroju, a bliżej tarasu te o koronie parasolowatej.
Kochamy drzewa liściaste za zmienność – światło filtrujące przez wiosenne młode liście, letni cień, jesienne płomienie i zimową rzeźbę gałęzi. Ozdobne drzewa liściaste działają jak naturalna klimatyzacja: parują wodę, łagodzą mikroklimat i dają prywatność. Dodatkowo to bank różnorodności – od nektaru dla zapylaczy po schronienie dla ptaków. Wśród nich liściaste drzewa ozdobne i liściaste rośliny ozdobne tworzą bazę kompozycji, a ozdobne rośliny ogrodowe (byliny i trawy) wypełniają przestrzenie.
Z bardziej „emocjonalnych” zalet? Dźwięk deszczu na liściach buka, zapach jesiennego liścia Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar) (ten żywiczny ton!), serduszkowe liście grujecznik japoński pachnące watą cukrową po pierwszych przymrozkach… To jest ogród, który się przeżywa. Buk pospolity (Fagus sylvatica) pięknie trzyma formę w żywopłotach, a Dereń kousa (Cornus kousa) dodaje jasnego akcentu w półcieniu. Gdy planujemy rabaty, myślimy o płynnych przejściach: „drzewo – rośliny ozdobne – wieloletnie krzewy ozdobne – trawa”.
W tej grupie mamy nasze stałe „must have”. Wiosnę otwierają ozdobne drzewa wiśni: wiśnia ozdobna, czasem „ozdobna japońska”, czyli sakura – obłok płatków, który wiruje przy każdym podmuchu wiatru. Ozdobna wiśnia to idealne niewielkie ozdobne drzewo na pierwszy plan. Ramię w ramię kwitnie Dereń kwiecisty (Cornus florida) – subtelny, niewymuszony, z charakterem. A tuż obok – nasz niezawodny Dereń kousa (Cornus kousa). Serio, Dereń kousa (Cornus kousa) potrafi być gwiazdą nie tylko w czerwcu – jesienią dopala rabatę czerwienią liści.
Do filarów kompozycji dorzucamy Buk pospolity (Fagus sylvatica) i jego ozdobne odmiany (purpurea, 'Atropunicea’ itp.). W tle świetnie pracuje klon pospolity i Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar), a w bardziej miejskich realizacjach – Platan i Katalpa (znana też jako Surmia) z parasolowatą koroną. Jeśli macie ochotę na coś unikatowego, spróbujcie Dawidia chińska (Davidia involucrata) – „drzewo chusteczkowe” – oraz Grujecznik japoński (Cercidiphyllum japonicum). A pomiędzy nimi, dla rytmu, znów Dereń kousa (Cornus kousa) i – dla kontrastu kory – ozdobne odmiany brzozy.
W tym miksie łatwo układać własne ścieżki. My często zaczynamy od jednej pewnej rośliny – to bywa Dereń kousa (Cornus kousa) – i wokół niego budujemy resztę. Dereń kousa (Cornus kousa), Dereń kwiecisty (Cornus florida) i delikatna Magnolia GALAXY to trio, które gra od wiosny do jesieni.
Jak mówimy „magia wiosny”, to myślimy: Magnolia SUSAN. Smukłe, purpurowo-różowe kielichy unoszą się nad rabatą jak płomienie świec. W duecie świetnie wypada Magnolia GALAXY – odrobina skali i inne tempo kwitnienia, więc sezon się wydłuża. Wokół tego duetu sadzimy sadzonki drzewek ozdobnych by uzupełnić strukturę i sadzonki drzew liściastych jako przyszłe tło. To są naprawdę popularne drzewa ozdobne – i co ważne, bardzo „fotogeniczne”. 📸
Pod magnoliami lubimy dywan z runa i traw, a w tle – znów nasz pewniak, Buk pospolity (Fagus sylvatica), oraz korzenny akcent Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar). Jeśli macie niedużo miejsca, można sadzić drzewa ozdobne w formie szczepionej na pniu – to trik, który pozwala pod koroną sadzić byliny. A dla światła punktowego – pojedynczy Dereń kousa (Cornus kousa). Tak, Dereń kousa (Cornus kousa) obok magnolii to wcale nie przesada – tylko inne okno sezonu, które naturalnie „klika”.
Buk pospolity (Fagus sylvatica) to dla nas symbol ogrodowej klasyki. Gładka kora, liść, który wiosną jest jak jedwab, a jesienią jak miedź. W formie solitera Buk pospolity (Fagus sylvatica) buduje powagę przestrzeni; w szpalerze – elegancki rytm przy ścieżce; w żywopłocie – miękką, ale zdecydowaną ramę. Lubimy zarówno proste formy, jak i ozdobne odmiany (purpurowe czy o posturze kolumny). Zimą zaschnięte listowie często częściowo zostaje – to kolejny poziom faktury.
Dla równowagi barw łączymy Buk pospolity (Fagus sylvatica) z ciepłymi jesiennymi tonami Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar). Kiedy wiatr niesie zapach mokrej ziemi, te dwa gatunki dają pełnię jesieni. Jeśli planujecie kupno, sprawdzają się sadzonki drzew liściastych z dobrze rozwiniętą bryłą – fagus sylvatica lub buk pospolity w szkółkowej jakości to inwestycja na lata. I jeszcze detal – pod koroną buka świetnie wygląda Dereń kousa (Cornus kousa), który w półcieniu nabiera miękkiego blasku.
Warto dodać, że Buk pospolity (Fagus sylvatica) ma świetną „chemie” z klasyką miejską – z Platanem czy Katalpą w większych założeniach i z Glediczja w kompozycjach lżejszych. A w ogrodach naturalistycznych towarzyszy mu klon pospolity, grujecznik japoński i – znowu – półcień rozświetla Dereń kousa (Cornus kousa). W sumie: Buk pospolity (Fagus sylvatica) jest jednym z najbardziej popularne drzewa w naszej praktyce – i nie bez powodu.
Zobacz jakie są najlepsze rośliny na skalniak
Jeśli kochacie rośliny „2w1”, Dereń jadalny to pomysł idealny: kwitnie wcześnie, karmi zapylacze, a później daje owoce na konfiturę. To nie wszystko – w tym samym ogrodzie chętnie sadzimy Dereń kwiecisty (Cornus florida) dla wiosennej bieli i Dereń kousa (Cornus kousa) dla późniejszej, teatralnej odsłony. W praktyce: Dereń kousa (Cornus kousa) możecie prowadzić jako niewielkie ozdobne drzewo, które nie dominuje przestrzeni, ale ją uzupełnia.
W sąsiedztwie jadalnego derenia pięknie zagra Dereń biały SIBIRICA (zima!), a w tle – znów Buk pospolity (Fagus sylvatica) dla ramy i Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar) dla jesiennego spektaklu. Czasem dorzucamy akcent egzotyki – Dawidia chińska (Davidia involucrata) – a całość spinamy dogwoodami: Dereń kousa (Cornus kousa) i, dla powtórzenia rytmu, jeszcze jeden Dereń kousa (Cornus kousa). Właśnie tak „układamy” ozdobne rośliny ogrodowe wokół drzew – fale powtórzeń, nie pojedyncze wykrzykniki.
Dla nas „najpiękniejsze drzewa ozdobne” to te, które poruszają serce i pasują do miejsca. W topce: Grujecznik japoński (Cercidiphyllum japonicum) i „zwykły” grujecznik japoński (ten zapach karmelu!), Dawidia chińska (Davidia involucrata), po którą wciąż warto sięgnąć, Tulipanowiec (liść jak byk, kwiat jak tulipan), Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar) (jesienne ognie), klon pospolity (barwy i cień), Platan (kora-moro), Katalpa/Surmia (parasole lata), Glediczja (drobne liście jak koronka) oraz – niezawodny – Buk pospolity (Fagus sylvatica). Wszystkie to gatunki drzew ozdobnych, które łatwo miksować z bylinami.
W warstwie „kwiat-efekt” króluje Dereń kwiecisty (Cornus florida) oraz, oczywiście, Dereń kousa (Cornus kousa). Jeśli pytacie nas o faworyta do półcienia – Dereń kousa (Cornus kousa) załatwia sprawę. Wiśniowe klimaty? Ozdobna wiśnia, „ozdobna japońska” sakura i rozmaite ozdobne drzewa wiśni. W tle zagrają ozdobne rośliny ogrodowe i rośliny ozdobne w odcieniach rozświetlających cień. Dla zimowego rysunku – ozdobne odmiany brzozy o kredowej korze.
To zestawienie jest nasze, bardzo osobiste. Kiedy kolejny raz stoimy o świcie z kubkiem herbaty, światło przesiąka przez drzewa liściaste, a my znów widzimy, czemu liściaste drzewa ozdobne to tak dobry fundament ogrodu.
Gdy pytacie nas o praktykę: tak, można i warto sadzić drzewa ozdobne jesienią i wczesną wiosną. My wybieramy sadzonki drzewek ozdobnych z dobrze wykształconą bryłą korzeniową i – jeśli to możliwe – sadzonki drzew liściastych w pojemnikach, które szybciej wchodzą w wegetację. Przy doborze kierujemy się światłem, glebą i… sercem. Po prostu. Czasem to będzie Buk pospolity (Fagus sylvatica), innym razem Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar) – a często znowu Dereń kousa (Cornus kousa), bo Dereń kousa (Cornus kousa) potrafi zamknąć kompozycję jednym, jasnym akcentem.
Jak przycinać drzewa ozdobne? Ostrożnie i z wyczuciem. Formę korygujemy po kwitnieniu (u gatunków kwitnących na pędach zeszłorocznych), a cięcia sanitarne robimy zimą lub wczesną wiosną. W przypadku wiśni – unikamy późnego lata, chrońmy je przed chorobami ran. Ozdobne drzewa liściaste zwykle wolą mniej niż więcej, a popularne drzewa ozdobne (jak wiśnie i magnolie) odpłacają pięknym kwitnieniem, gdy nie „męczymy” ich sekatorem. Na domknięcie kompozycji dodajemy jeszcze dwa światła: Dereń kwiecisty (Cornus florida) dla wiosny i Dereń kousa (Cornus kousa) dla lata/jesieni – duet prosty, a skuteczny.
Zobacz aranżacje ogrodowe
Na marginesie: w tej układance pomagają nam „słowa-klucze” odczuć – lekkość, rytm, oddech. Wtedy popularne drzewa nie są „jak wszędzie”, tylko jak u Was. Najpiękniejsze drzewa ozdobne nie muszą być egzotyczne – czasem to po prostu klon pospolity nad ławką, a czasem mały Dereń kousa (Cornus kousa) przy tarasie, obok którego mijacie się co rano.
Na koniec zostawiamy Was z obrazem: ciepły wrześniowy wieczór, miękki cień od Buk pospolity (Fagus sylvatica), drobne lampki wśród gałązek, powietrze pachnie żywicą Ambrowiec balsamiczny amerykański (Liquidambar), a tuż obok migocze jasna korona Dereń kousa (Cornus kousa). Bez pośpiechu, bez planu – ogród po prostu jest. 🌿
